Uitspraken · Woonplaats en vertrouwen
De inspecteur nam drie verschillende standpunten in over waar een bestuurder woonde. Eerst schreef hij na eigen onderzoek dat de man het hele jaar geen inwoner was. In bezwaar werd dat: wel inwoner, vanaf 18 april. Op de zitting: toch het hele jaar. De Hoge Raad hield de fiscus aan het eerste standpunt.
De zaak: Hoge Raad, arrest van 7 augustus 2026, ECLI:NL:HR:2026:1340. De advocaat-generaal had geadviseerd het beroep af te wijzen (ECLI:NL:PHR:2025:500); de Hoge Raad liet drie van de vier klachten slagen. De zaak is verwezen naar Hof Arnhem-Leeuwarden en loopt dus nog.
Een bestuurder van een Nederlandse beursvennootschap werkte jarenlang vanuit Monaco. In 2015 verhuisde het hoofdkantoor naar Nederland. Hij kwam mee, tekende per 18 april 2016 een nieuw contract en schreef zich hier in. In de maanden daarvoor was hij 48 dagen in Nederland en 44 in Monaco. Een jaar later ging hij met pensioen en vertrok naar Australië.
Het ging om bijna 2,3 miljoen euro aan loon, bonus en aandelen, grotendeels genoten in die eerste maanden van 2016. Woonde hij toen al in Nederland, dan was dat hier belast. De inspecteur onderzocht zijn woonplaats over heel 2016 en schreef in februari 2019: het hele jaar geen inwoner, maar bij zijn echtgenote in Monaco en Australië. In bezwaar werd dat: wel inwoner, vanaf 18 april. Op de zitting bij de rechtbank: toch het hele jaar.
De rechtbank gaf de man gelijk. Het gerechtshof gaf de inspecteur gelijk, op grond van een beschikbare woning in Den Haag, de 48 dagen en zijn Nederlandse nationaliteit. Nederland heeft geen belastingverdrag met Monaco, dus er was geen tiebreaker die hem kon helpen. Zelfs de advocaat-generaal adviseerde de Hoge Raad om het beroep af te wijzen.
De Hoge Raad deed het toch, en wel om deze redenen:
Het verwijzingshof moet er nu van uitgaan dat de man tot 18 april 2016 niet in Nederland woonde. De staatssecretaris betaalt de proceskosten. Over de periode daarna, en over de precieze afwikkeling, beslist Hof Arnhem-Leeuwarden nog.
Wil je weten of een exit bij jouw situatie past? De gratis Exit-scan geeft in acht vragen en twee minuten een eerste indicatie.
Doe de gratis Exit-scan →Wat de fiscus na onderzoek op papier zet, bindt de fiscus. Een inspecteur die een vragenbrief stuurt, de antwoorden beoordeelt en daarna uitdrukkelijk een standpunt inneemt, kan daar later niet zomaar van terugkomen omdat het hem beter uitkomt.
Bewaar daarom niet alleen je eigen antwoorden op een vragenbrief, maar vooral de brief waarin de Belastingdienst zijn conclusie trekt. Hier gaf zo'n brief de doorslag, zeven jaar nadat hij was geschreven.
En de woonplaats zelf blijft een feitelijke toets. Zonder verdrag, zoals met Monaco, is er geen tiebreaker die je redt. Dan tellen alleen je banden met Nederland, en die kunnen bij een beschikbare woning en een paar dozijn dagen al genoeg zijn.
Alle correspondentie met de Belastingdienst hoort in je dossier: de vragenbrief, je antwoorden en het standpunt dat daarop volgt. Niet omdat je een procedure verwacht, maar omdat je jaren later moet kunnen laten zien wat er is gezegd.
Krijg je een vragenbrief over je woonplaats, beantwoord die dan niet alleen maar in de haast. De antwoorden en het standpunt dat de inspecteur daarna inneemt, zijn het begin van een dossier dat je nog jaren nodig hebt.
En bij een bestemming zonder verdrag: weet vooraf dat er geen tiebreaker is. Dan is de Nederlandse woonplaatstoets het enige wat telt, en moet je vertrek daar op zichzelf tegen bestand zijn.
Voor iedereen die al een vragenbrief van de Belastingdienst over zijn woonplaats heeft gehad, of die kan verwachten. En voor wie vertrekt naar een land zonder belastingverdrag met Nederland, zoals Monaco: daar is er geen verdrag dat je beschermt, alleen de feiten.
Zo werken wij het: de Nederlandse exit begeleiden we zelf met onze exit-specialisten, en voor je bestemming werken we samen met specialisten ter plaatse. Eén route, twee kanten geregeld.
Twijfel je of jouw vertrek standhoudt?
Begin met de gratis Exit-scan, of boek het Exit-consult: wat je vertrek kost en hoe het traject daarna eruitziet, met een ervaren Nederlandse fiscalist.
Boek het Exit-consult