Fase 4 · Verdieping
Wie geëmigreerd is, vraagt zich soms af of het paspoort er fiscaal nog toe doet. Minder dan veel mensen denken, met één duidelijke uitzondering: de erf- en schenkbelasting.
Hieronder wat je nationaliteit wel en niet verandert, wat afstand doen inhoudt, en waarom het voor de meeste ondernemers geen goede ruil is.
Voor de inkomstenbelasting niet. Nederland heft op basis van waar je woont, en je paspoort speelt daarbij geen rol. Ben je geëmigreerd, dan betaal je in Nederland alleen nog over Nederlandse bronnen, zoals vastgoed hier. Woon je nog in Nederland, dan heft Nederland over je wereldinkomen, met welk paspoort ook.
Ook een conserverende aanslag of de afrekening over je onderneming hangt af van je vertrek. Je nationaliteit verandert daar niets aan.
De Successiewet kent een woonplaatsfictie (art. 3). Een Nederlander die in Nederland heeft gewoond en binnen tien jaar na zijn vertrek overlijdt of schenkt, wordt geacht nog in Nederland te wonen. Zijn erfgenamen of de ontvangers van de schenking betalen dan Nederlandse erf- of schenkbelasting.
Wat dat betekent als je geen Nederlander meer bent:
Een eerder beleidsbesluit van de staatssecretaris (2005, ingetrokken per 2010) zei het expliciet: je moet Nederlander zijn zowel bij je vertrek als bij de schenking of het overlijden. De wettekst stelt de nationaliteit nog steeds als eis. Laat het moment en de uitzonderingen in jouw situatie toetsen voordat je er een besluit op baseert.
Wil je weten of een exit bij jouw situatie past? De gratis Exit-scan geeft in acht vragen en twee minuten een eerste indicatie.
Doe de gratis Exit-scan →Je kunt alleen afstand doen van de Nederlandse nationaliteit als je 18 jaar of ouder bent en al een andere nationaliteit hebt. Je tekent een verklaring bij een Nederlandse ambassade of consulaat-generaal. Daar zijn geen kosten aan verbonden.
Je minderjarige kinderen verliezen de Nederlandse nationaliteit in principe ook, tenzij een uitzondering geldt, zoals een andere ouder die Nederlander blijft.
Wie vrijwillig een andere nationaliteit aanneemt, kan de Nederlandse ook automatisch verliezen. Dat speelt bijvoorbeeld als je na jaren in je nieuwe land daar wordt genaturaliseerd. Bekijk de uitzonderingen voordat je die stap zet.
Afstand doen kan alleen als je al een andere nationaliteit hebt, en daar begint het rekenwerk. Een tweede paspoort van een ander EU-land houdt je EU-burgerschap intact. Dat krijg je meestal pas na jaren wonen in dat land, vaak vijf tot tien jaar. Tegen die tijd is de tienjaarstermijn al grotendeels verstreken.
Er zijn landen waar je met een investering binnen een paar maanden een paspoort krijgt. Binnen de EU kan dat niet meer: het Hof van Justitie oordeelde op 29 april 2025 dat het Maltese paspoortprogramma in strijd is met het EU-recht (Commissie tegen Malta, C-181/23). Wat overblijft, zijn paspoorten van buiten de EU.
Heb je geen tweede EU-nationaliteit, dan verlies je met de Nederlandse ook je EU-burgerschap. Je recht om zonder vergunning in Nederland en de rest van de EU te wonen en te werken vervalt. Dat weegt zwaar als je ooit terug wilt, of als je kinderen later in Europa willen studeren of werken.
Terugkrijgen kan alleen onder voorwaarden, en het kost tijd. Afstand doen is in de praktijk een beslissing voor het leven.
Het voordeel zit alleen bij erven en schenken, en alleen in de eerste tien jaar na je vertrek. Daarna vervalt de tienjaarsregel vanzelf, ook als je Nederlander blijft.
Voor geëmigreerde ondernemers met een groot vermogen die binnen tien jaar na vertrek willen schenken of hun nalatenschap willen regelen, en die al een tweede nationaliteit hebben.
Voor de meeste anderen is de ruil niet gunstig. Een doordachte planning van schenkingen en je testament binnen de regels levert vaak meer op, en je houdt je paspoort.
Erven, schenken en je vertrek?
Begin met de gratis Exit-scan, of plan een gratis kennismaking van een kwartier. Je hoort hoe wij je vertrek regelen en welke stap bij je past.
Plan een gratis kennismaking